Strona wykorzystuje pliki Cookies m.in. w celach statystycznych. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce - Polityka prywatności.

Rak jajnika. Profilaktyka, badania, leczenie

Rak jajnika. Profilaktyka, badania, leczenie

Co roku około 3700 Polek słyszy tę diagnozę: rak jajnika. Aż 70% z nich umiera w ciągu 5 lat. Rak jajnika jest jednym z najtrudniejszych w leczeniu i najgorzej rokujących kobiecych nowotworów. Zyskał sobie niechlubne miano „cichego zabójcy”, ponieważ w pierwszej fazie przebiega właściwie bezobjawowo.

Objawy raka jajnika

Objawy raka jajnika są mało charakterystyczne. Większość z nas, kobiet myśli, że pobolewania brzucha, wzdęcia, odbijanie, uczucie pełności w jamie brzusznej czy zaparcia to problemy ze strony układu pokarmowego. Kiedy dolegliwości zaczynają uniemożliwiać nam normalne funkcjonowanie, zaczynamy szukać pomocy. Niestety najczęściej nie tam gdzie trzeba – u lekarza rodzinnego lub gastrologa. Tymczasem rak rośnie w siłę i dochodzi do przerzutów. Komórki nowotworowe odrywają się od guza i wraz z płynem otrzewnowym przemieszczają po całej jamie brzusznej. Umiejscawiają się m. in. w jelitach, wątrobie albo żołądku. Wtedy pojawiają się pierwsze charakterystyczne objawy choroby, jak wodobrzusze. Do lekarza onkologa w 70% przypadków trafiamy dopiero w 3. lub 4. stadium zaawansowania, kiedy szanse na wyleczenie są już mocno ograniczone.



Jajniki umiejscowione są w miednicy mniejszej w sąsiedztwie macicy i bezpośrednim sąsiedztwie jelit. Nie są w żaden sposób oddzielone od wątroby, śledziony czy żołądka. Wszystkie te narządy leżą w tzw. jamie otrzewnej bardzo ważnej dla rozprzestrzeniania się raka jajnika.

 

Kiedy więc powinna zapalić się nam czerwona lampka w głowie? Zastanów się, czy Twoje dolegliwości nie mają charakteru przewlekłego. To bardzo istotny wskaźnik, ponieważ kobiety chorujące na nowotwór jajnika obserwują u siebie niespecyficzne objawy związane z przewodem pokarmowym na ponad rok przed rozpoznaniem raka. Odpowiedz sobie na pytanie, kiedy ostatni raz byłaś u swojego ginekologa.  Nie sugeruj się mitem, że przy chorobach kobiecych obligatoryjnie pojawia się nieprawidłowe krwawienie lub ucisk w miednicy. Rak jajnika rzadziej daje objawy ze strony narządu rodnego, a krwawienie występuje zazwyczaj dopiero w zaawansowanym stadium.

Jakie badania mogą wykryć guza jajnika?

Choć od wielu lat poszukuje się metod szybszego rozpoznawania raka jajnika, nadal nie ma przesiewowego badania profilaktycznego, które pozwoliłyby wykryć ten nowotwór we wczesnym, bezobjawowym stadium. Najskuteczniejsze wydaje się być badanie USG przezpochwowe. To właściwie jedyny sposób na wykrycie zmian w jajnikach, niestety nie do końca miarodajny. Często, szczególnie w przypadku kobiet miesiączkujących, w trakcie badania uwidoczniane są niegroźne zmiany jak na przykład nieoperacyjne torbiele, które nie świadczą o chorobie nowotworowej. Dlatego w diagnostyce raka jajnika równolegle do badania USG wykonuje się test ROMA, czyli ocenę poziomu markerów Ca-125 oraz HE-4. Niestety i tutaj wynik nie zawsze daje jasną odpowiedź, czy kobieta ma nowotwór jajnika. Bywa, że we wczesnym stadium choroby poziom markerów jest prawidłowy. Dlatego tak ważne jest, żebyś nie próbowała interpretować badań na własną rękę lub za pomocą internetu. Zostaw to doświadczonemu w diagnostyce i leczeniu raka jajnika lekarzowi.



Badanie USG przezpochwowe to właściwie jedyny sposób na wykrycie zmian w jajnikach na wczesnym etapie choroby.

 

Mam podejrzenie guza jajnika – jakie badania powinnam zrobić?

Pierwsze, co chcemy Ci napisać to to, że nie każdy guz jajnika jest nowotworem złośliwym. Wykryty guz może w dalszej diagnostyce okazać się torbielą czynnościową. Skąd bierze się taka zmiana? Najczęściej wynika z zaburzenia pękania pęcherzyka owulacyjnego. Ale wróćmy do początku. Diagnostyka raka jajnika zaczyna się od wywiadu, jaki przeprowadzi z Tobą lekarz. Wykona też badanie ginekologiczne oraz USG przezpochwowe. Jeśli w badaniach zauważy zmianę, która według niego będzie niepokojąca, prawdopodobnie zleci badania wcześniej wspomnianych markerów Ca-125 oraz HE-e z krwi. Za pomocą tego badania, a konkretnie odpowiedniego algorytmu, oblicza się jakie jest ryzyko, że zmiana ma charakter nowotworowy. Jeśli okazałoby się ono wysokie, zostaniesz skierowana do ośrodka onkologicznego. Kolejnym badaniem będzie zapewne dodatkowe badanie USG całej jamy brzusznej lub badanie tomografem komputerowym (TK). Lekarz może skierować Cię na zabieg operacyjny.



Rak jajnika jest nieprawidłowym i nieustającym wzrostem komórek nowotworowych wywodzących się z komórek jajnika.

 

Lekarz podejrzewa u mnie raka jajnika – co teraz?

Twój lekarz podejrzewa u Ciebie raka jajnika. Wróciłaś do domu i zastanawiasz się, co Cię czeka. Zacznij od pytań. Przede wszystkim spisz wszelkie wątpliwości, jakie nasunęły Ci się po usłyszeniu tej informacji. W nerwach pewnie nie zapytałaś o wszystko, co Cię nurtuje. O pomoc w spisywaniu pytań poproś kogoś zaufanego, na przykład przyjaciółkę, partnera czy mamę. Z czyimś wsparciem będzie Ci łatwiej skupić się na konkretach. Prawdopodobnie sięgniesz też do internetu – tak też trafiłaś na ten tekst? Nie ma nic złego w szukaniu informacji, to naturalne. Zwróć jednak uwagę, z jakich źródeł korzystasz, zadbaj aby były wiarygodne. Polecamy Ci na przykład www.zwrotnikraka.pl, www.ptgo.pl, www.onkologia.org.pl lub www.koalicjadlazycia.pl.    



Źródło: http://koalicjadlazycia.pl/

Na czym polega operacja guza jajnika?

Jeśli Twój ginekolog podejrzewa, że masz raka jajnika, prawdopodobnie zleci jeden z dwóch zabiegów: laparoskopię lub laparotmię. Laparoskopia polega na wykonaniu małych nacięć, przez które do brzucha wprowadzone zostaną cienkie narzędzia. To stosunkowo mało inwazyjna metoda, która pozwala usunąć guz jajnika, a jednocześnie nie stanowi tak dużego urazu dla organizmu kobiety. Drugim wyjście jest zabieg laparotomii. To klasyczna operacja, która polega na otwarciu brzucha skalpelem. Zmieniony jajnik zostanie usunięty, a następnie wysyłany do badania histopatologicznego.

Standardowym postępowanie w leczeniu raka jajnika jest usunięcie macicy, drugiego jajnika i węzłów chłonnych oraz widocznych ognisk choroby. Jeśli planujesz jeszcze dzieci, lekarz prowadzący może rozważyć leczenie oszczędzające. Warunkiem jest wczesny stopień zaawansowania choroby. Zabieg nie jest wtedy tak radykalny, bo ogranicza się go do jednostronnego usunięcia chorego jajnika wraz z jajowodem. Zdarza się również, że w takiej sytuacji lekarz zdecyduje, aby po operacji nie stosować chemioterapii.

Rozpoznano u mnie raka jajnika – co dalej?

Jeśli podejrzenie guza jajnika się potwierdzi, trafisz pod opiekę lekarza ginekologa-onkologa lub onkologa klinicznego, który będzie Twoim lekarzem prowadzącym. To on zadecyduje o tym, czy otrzymasz chemioterapię, która podawana jest dożylnie lub bezpośrednio do jamy brzusznej. Chemioterapia to wlewy silnych leków cytotoksycznych zabijających komórki nowotworowe. Być może oprócz chemii dostaniesz specjalne leki, których działanie ukierunkowane jest na niektóre procesy życiowe komórek nowotworowych. Są to preparaty, które wspomagają działanie chemioterapii, blokując rozwój raka poprzez zahamowanie podziałów komórek nowotworowych.



Chemioterapia to wlewy silnych leków cytotoksycznych, które zabijają komórki nowotworowe. Chemioterapia podawana jest dożylnie lub bezpośrednio do jamy brzusznej.

Czy mogę uchronić się przed rakiem jajnika?

To pytanie zadałyśmy sobie właściwie na początku poszukiwań informacji o raku jajnika i niestety – jak do tej pory nie udowodniono skuteczności badań profilaktycznych dla raka jajnika. Nie ma jednak wątpliwości, że regularne wizyty u ginekologa i USG przezpochwowe są dla Ciebie i dla mnie szansą na rozpoznanie tej choroby we wczesnym jej stadium. A co z czynnikami ryzyka? Są w zasadzie niejasne i niejednoznaczne. Wiadomo, że prawdopodobieństwo zachorowań na raka jajnika rośnie wraz z wiekiem, a szczególnie obciążone są pacjentki z mutacją genu BRCA1 i BRCA2 (o czym za chwilę), zespołami dziedzicznego raka jajnika i piersi oraz dziedzicznego raka jajnika, a także kobiety, które w wywiadzie mają nieskuteczne stymulacje owulacji oraz kobiety bezdzietne. Wśród czynników zmniejszających wystąpienie tego nowotworu wymienia się czynniki hamujące owulację, a więc stosowanie antykoncepcji hormonalnej, dużą liczbę ciąż oraz karmienie piersią, a także zamknięcie jajowodów i wycięcie macicy.



Mutacje genów BRCA mogą być dziedziczone, dlatego też diagnostyką genetyczną powinny być objęte także inne kobiety z Twojej rodziny.

 

Mutacja genów BRCA1 i BRCA2 – co to takiego?

W grupie szczególnego ryzyka zachorowania na raka jajnika są kobiety, które mają mutację genów BRCA1 i BRCA2. Problem ten dotyczy około 1 na 300 kobiet w Polsce. To wrodzone uszkodzenie DNA, które dziedziczymy po jednym z rodziców. Obecność zarówno jednej, jak i drugiej mutacji zwiększa ryzyko zachorowania na raka jajnika nawet do 44% oraz zachorowania na raka piersi do 70%. Te z nas, które mają mutację w genach BRCA1, BRCA2 są obejmowane programem, w ramach którego została nam zapewniona możliwość częstszego wykonywania badań profilaktycznych. Jeśli masz mutację genu BRCA poszukaj Poradni Genetycznej w Twoim mieście lub w dużym ośrodku onkologicznym. Lekarz zaproponuje postępowanie mogące znacznie zmniejszyć ryzyko choroby nowotworowej. Pamiętaj też, że mutacje genów BRCA mogą być dziedziczone, dlatego też diagnostyką genetyczną powinny być objęte także inne kobiety z Twojej rodziny.

 

Źródła:

https://www.zwrotnikraka.pl/swiatowy-dzien-swiadomosci-raka-jajnika/

https://www.termedia.pl/onkologia/8-maja-Swiatowy-Dzien-Swiadomosci-Raka-Jajnika,42340.html

https://pulsmedycyny.pl/8-maja-swiatowy-dzien-swiadomosci-raka-jajnika-jest-przelom-w-leczeniu-1115940

https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/aktualnosci/126632,rak-jajnika-i-szyjki-macicy-fakty-i-mity